Diepsiekoning-escolar (Suiderkoning-escolar, Oseaan-koning-escolar, Diepsiekoningvis)

Rexea solandri, bekend as die Diepsiekoning-escolar, Suiderkoning-escolar of Oseaan-koning-escolar, is ’n matrikuleer- en diepwatervis wat tot die familie van die Gempylidae behoort. Hierdie soort word gewoonlik in water vanaf 200 meter diepte gevind en is deur die jare een van die minder bekende visse in die suidelike oseane. Die vis het ’n lang, slanke liggaam met ’n donkerblou tot swart agterste gedeelte en ’n fyn, glansende oppervlak. Rexea solandri bereik gemiddeld ’n lengte van 70 tot 90 cm, hoewel sommige individue tot 1,2 meter kan groei. Dit is nie ’n groot kommersiële vis nie, maar word in sekere dele van die wêreld vir menslike verbruik gejag, veral in Suid-Afrika en Australea. Die soort is belangrik in die ekologiese balans van die diepsee, waar dit funksioneer as ’n middelgroot predator. Hoewel daar min publieke data oor die soort beskikbaar is, word Rexea solandri algemeen as ‘’sleggevaarlik’’ of ‘’laag risiko’’ beskou volgens die Internasionale Unie vir Beskerming van Natuur (IUCN), met geen bewyse van bedreigde status op hierdie stadium nie.

Die wetenskaplike naam Rexea solandri is vernoem na die Duitse bioloog en reisiger Johann Georg Adam Forster, wat in die 18de eeu werk aan die klasifikasie van suidelike visse gedoen het. Die genus Rexea is afgelei van die Latynse woord “rex”, wat “koninklik” of “koning” beteken, wat verwys na die vis se koninklike uitstraling en posisie in die diepsee-ekosisteem. Die spesifieke naam solandri is vernoem na die Swedese natuurwetenskapper Carl Peter Thunberg, wat ook bekend staan vir sy werk in die suidelike wereld. Sommige bronne suggereer dat die benaming “Solandri” moontlik verwys na die botanikus Daniel Solander, wat saam met Captain James Cook op reis was. Die verspreiding van die naam in Afrikaans en ander tale het geleidelik ontwikkel uit internasionale viskommerse en visverwysings. In Suid-Afrika word die vis dikwels genoem as Diepsiekoning-escolar weens sy grootte, diepwaterlewe en vergelykbare voorkoms met ander escolar-soorte. Die alternatiewe name Suiderkoning-escolar en Oseaan-koning-escolar spreek die geografiese verspreiding en die vis se majestueuse uitstraling aan. Die naam “escolar” self kom van die Spaanse woord “escolar”, wat “leerling” of “student” beteken, en word gebruik vir visse wat soortgelyk is aan die echte escolar (Lepidocybium flavobrunneum), alhoewel Rexea solandri nie daardie geslag behoort nie. Die etimologie toon die verband tussen wetenskaplike nomenklatuur, koloniale reise en internasionale handelspraktyke wat die vis se naam gestalte gee.

Rexea solandri het ’n kenmerkende, lang en slanke liggaam wat perfek aangepas is vir die drukvolle omstandighede van die diepsee. Die liggaam is liggies gebuig met ’n vertikale lyfprofiel wat die vis laat optree as ’n effektiewe swemmer in die duisternis. Die kop is relatief klein ten opsigte van die liggaam, met ’n skerp, puntige snuit wat die vis help om in die water te beweeg sonder veel weerstand. Die oë is relatief groot en goed ontwikkel, wat nodig is vir die min lig wat in die diepsee bestaan. Die oë is meestal donkerbruin of swart, en hulle is vooruitgerig om die vis te help om beweging in die duisternis te detekteer. Die mond is groot en open, met tande wat in twee rye geskik is – die voorste tande is sterk en geskerp, terwyl die binnekanttande kleiner en dikkop is. Hierdie tande is aangepas vir die vang van klein visse en invertebrate. Die vel is glad en glansend, met ’n dun laag olie wat die oppervlak bekleed en die vis help om in die diepwater te swem. Die kleur van die liggaam is donkerblauw tot swart op die rug, met ’n liggere blou of grijs toning langs die sye. Die buik is wit of bleek, wat ’n belangrike vorm van kameraflug in die diepsee is. Die vinnige pootvinnigheid (dorsale) is hoog en gevestig in die middel van die rug, terwyl die anale vin net agter die maag lê. Die pootvinnigheid is vaak bruin of swart, en die buikvinne is klein en plat. Die stertvin is half-afgerond en helder, wat die vis se snelheid verbeter. Die vis het geen baie groot of uitgesproke merke op die vel nie, wat die natuurlike camouflage in die diepsee versterk. Die grootte van die vis varieer van 70 cm tot 120 cm, met vroue gewoonlik groter as mans. Die skelet is liggies gebou, met ’n groot aantal beenstukke wat die struktuur ondersteun, maar tog voldoende fleksibel vir die beweging in die diepsee. Die herte en longe is klein, aangesien die vis minder zuurstof nodig het in die diepsee waar die water meer suurstof bevat. Die olie-inhoud in die vleis is hoog, wat die vis se swemvermoë verbeter en ook die reden is waarom dit in sekere lande vir kos gebruik word.

Rexea solandri is wyd verspreid in die suidelike oseane van die aarde, met die hoofverspreiding in die Indiese Oseaan, die suidelike deel van die Stille Oseaan en die suidelike deel van die Atlantiese Oseaan. Die soort is in Suid-Afrika, Namibië, Angola, Mozambiek, Zimbabwei, Tanzania, Malawi, Zuid-Afrikaanse Kustgebied, Australië, Nieu-Seeland, die Filippyne, die eilandgroep van Tonga en Fiji, asook in die ooste van die Indo-Australiese osean gevind. In Suid-Afrika is die vis voornamlik in die diepwaterareas langs die suidelike kus, vanaf die Kaapstad-streek tot by Port Elizabeth, en in die Agulhas-gebied. In Australië word Rexea solandri in die diepwater van die suidelike deel van die Indiese Oseaan en die suidelike Stille Oseaan gevind, met spore in die kuswater van Western Australia en New South Wales. Die verspreiding is nie volledig gekartografeer nie, maar verskeie vissonderzoekers het steekproefmatig monsters uit die diepsee getrek, wat die wêreldwye verspreiding bevestig. Die soort is nie in die noordelike halfrond of in die tropiese gebiede van die Indiese Oseaan aangetref nie, wat dui op ’n voorkeur vir koeler water en dieper gebiede. Die verspreiding word ook beïnvloed deur die oseaanstrominge, die temperatuur van die water en die aanwesigheid van voedselbronne. In die suidelike Atlantiese Oseaan is die vis in die ooste van die Argentynse kus en in die omgewing van die Tristan da Cunha-eilande gevind. Die soort is nie in die Noordpoolgebied of in die Arktiese oseane aangetref nie, wat duidelik wys dat dit geen koudwateradaptasie het nie. Die verspreiding is dus beperk tot suidelike latitudes tussen 30°S en 50°S, met die grootste densiteit in die 40°S tot 45°S-gordel. Die wêreldwye verspreiding is belangrik vir die studie van oseaanbiologie en die evolusie van die diepsee-visse.

Rexea solandri leef in die diepsee, waar die waterdruck hoog is en die liggehalte baie laag is. Die soort is gewoonlik gevind op die kontinentale skommel en in die oseaanplate, tussen 200 en 1000 meter diepte, met die grootste verspreiding tussen 300 en 600 meter. Die habitat is karakteristiek vir die benthopelagiese laag, waar die vis swem in die watermassa bo die oseaanbodem, maar nie direk teen die bodem nie. Die watertemperatuur in hierdie gebiede lê tussen 5°C en 12°C, wat aandui dat die soort koelwaterpreferente het. Die vis is nie in die oppervlakwater of in die kustebioteenhede gevind nie, en hy vermijd die warm, liggevulde oppervlakwater. Die bodem in hierdie gebiede is meestal sedimenteerde grond, sand of modder, met soms rotsblokke of rotsgrond. Die soort is nie in die koraalrifgebiede of in die mangrovegebiede aangetref nie, wat duidelik wys dat dit geen kruisingsverhouding met hierdie ekosisteme het nie. Die diepsee-habitat bied beskerming teen predators en die verdrag van die sonlig, wat die vis se natuurlike kamfering versterk. Die soort is ook nie in die oseaanrivierbeddinge of in die oseaanvalle gevind nie, wat aandui dat dit nie langs kustebogen of riviermondinge leef nie. Die verspreiding is gerelateer aan die aanwesigheid van voedselbronne, insluitend klein visse, krill en ander invertebrate. Die vis is ook nie in die oseaanrande of in die oseaanplategrense gevind nie, wat dui op ’n voorkeur vir stabiele, diepwatergebiede. Die habitat is ook beïnvloed deur die oseaanstrominge, met die vis vaak in die stroom van die Agulhas-stroom in Suid-Afrika en die Humboldt-stroom in Suid-Amerika gevind. Die soort is nie in die oseaanriviervalle of in die oseaankraalgebiede gevind nie, wat duidelik wys dat dit geen interaksie met hierdie gebiede het nie. Die habitat is dus sterk beperk tot die diepsee, waar die druk, temperatuur en liggehalte dieselfde is.

Volgens die Internasionale Unie vir Beskerming van Natuur (IUCN) is Rexea solandri momenteel ingeskryf as ‘’Laag Risiko’’ (Least Concern) in die globale bevolkingsstatus. Hierdie klasifikasie is gebaseer op die feit dat die soort wijdverspreid is in die suidelike oseane, met geen duidelike afname in die populasiestoestand nie. Daar is egter min wetenskaplike data oor die populasiegroottes, groeitempos, en vrugbaarheid van die soort, wat die evaluering bemoeilik. Die IUCN-noot bevestig dat die soort nie onder druk van oorjag of habitatverlies is nie, en dat die verspreiding nie bedreig is deur menslike aktiwiteite nie. In Suid-Afrika is die soort nie op die Rode lys van bedreigde visse nie, en daar is geen wetenskaplike dokumentasie wat aandui dat die populasiestoestand afneem nie. In Australië en Nieu-Seeland word die soort nie as bedreig beskou nie, hoewel daar geen uitgebreide monitoringprogramme vir die soort bestaan nie. Die bevolkingsstatus word beïnvloed deur die diepe waters waar die vis leef, wat moeilik toeganklik is vir wetenskaplike navorsing en monitering. Daar is ook geen bewyse van oorjag in die suidelike oseane wat die soort ernstig bedreig nie. Die soort is nie in die kennis van die World Fish Database (WFD) of die Global Biodiversity Information Facility (GBIF) as bedreig ingeskat nie. Die status is dus stabiliteit, maar die gebrek aan data laat ruimte vir verdere navorsing. Die IUCN raadpleeg die krag van die wetenskap, en omdat daar geen duidelike afname is nie, word die status nie herwaardering vereis nie. Die soort is dus nie in gevaar nie, maar die bevolkingsstatus moet voortdurend bewaak word.

Rexea solandri is ’n ovipare soort, wat beteken dat die vroue eiers produseer wat buite die liggaam bevrug word. Die voortplanting vind gewoonlik in die wintermaande plaas, tussen Junie en September in die suidelike halfrond, wanneer die watertemperatuur laag is en die voedselbronne toeganklik is. Die vroue produceer groot hoeveelhede eiers, wat in die diepsee-water versprei word. Die eiers zijn klein, rond en het ’n dun skil, wat hulle help om in die water te swem. Na bevrugging begin die ontwikkeling van die embrio in die water, en die larwes kom ongeveer 3–5 dae later uit. Die jonglarwes is nog baie klein en het ’n lang, dun liggaam met ’n groot kop en oë. Hulle is nie in staat om self te voed nie, en hulle leef van die yolkreserves in die eier. Na die eerste paar dae begin die larwes om klein visse en plankton te vang. Die groei is stadig, en die jong visse neem ongeveer 2–3 jaar om tot volwasse grootte te groei. Die lewensduur van die soort word geskat op 12 tot 15 jaar, hoewel daar geen betroubare data is nie. Die volwassenes bereik geslagsgroei tussen 5 en 7 jaar, en die vroue begin eiers te produseer wanneer hulle ongeveer 60 cm lang is. Die mannetjies is gewoonlik kleiner en bereik volwassenheid eerder. Die voortplanting is nie saam met grootskaalse migrasies nie, en die soort bly in die gebied waar die eiers geplaas is. Die geslagsgenerasie is dus lang, en die soort het ’n lae vrugbaarheidskoers in vergelyking met ander visse. Die oudste bekende individu wat gevind is, was ongeveer 14 jaar oud, wat dui op ’n relatief lang lewensduur. Die lewenscykel is dus traag, en die soort is nie in staat om vinnig te herstel indien die populasiestoestand afneem nie. Die voortplanting is dus kritiek vir die langtermynbestaan van die soort.

Rexea solandri is ’n carnivore predator wat voornamlik klein visse, krill, kreeftjies, kalmare en ander klein invertebrate eet. Die vis is ’n aktiewe jagter wat in die diepsee swem en voedsel opspoor met behulp van sy groot oë en gevoelige sinne. Die voeding word voornamlik in die nag of in die donker tyd van die dag gevang, wanneer die kleinere diere aktief is. Die vis gebruik sy groot mond en geskerde tande om die prooi vas te pak en te verower. Die voedselketting is belangrik in die diepsee-ekosisteem, waar Rexea solandri as ’n middelgroot predator funksioneer. Die soort is nie ’n toppredator nie, maar hy is belangrik vir die regulerings van klein vispopulasies. Die voeding is nie beperk tot een tipe prooi nie, en die vis is oorweldig oor die verskeidenheid van voedselbronne. In Suid-Afrika is die soort bekend vir die eet van klein klipvisse, skroefvisse en kalksprietvisse. In Australië word die voeding verder uitgebrei tot inklusief krill en klein kalmare. Die soort is nie in staat om groot prooi te vang nie, en die voeding is dus beperk tot klein, mobiele organismes. Die voedingsgewoontes is nie beïnvloed deur die seisoen nie, maar die soort is aktief in alle jaargetye. Die vis is nie ’n graasvis nie, en hy eet geen plantmateriaal of organiese afval nie. Die voeding is dus streng carnivore, en die soort speel ’n belangrike rol in die regulering van die diepsee-ekosisteem. Die voedselketting is dus kritiek vir die balans van die ekosisteem.

Rexea solandri leef in die diepsee, waar die liggehalte laag is en die druk hoog. Die vis is ’n solitaire soort wat gewoonlik alleen of in klein groepe van 2 tot 5 individue gevind word. Die soort is nie sosiaal nie, en daar is geen bewyse van groepsjag of territoriale gedrag nie. Die vis is aktief in die nag of in die donker tyd van die dag, wanneer die kleinere diere aktief is. Die soort swem in die middel van die watermassa, nie te naby die bodem nie, en gebruik sy groot oë om beweging in die donker te detekteer. Die vis is nie in staat om vinnig te swem nie, maar hy is effektief in die diepsee. Die soort is nie in staat om in die oppervlakwater te lewe nie, en hy vermijd die lig. Die gedrag is dus passief, en die vis gebruik sy natuurlike camouflage om te vlug of te ontsnap. Die soort is nie aggressief nie, en daar is geen bewyse van agressie teenoor ander visse nie. Die soort is nie in staat om in die kustebioteenhede te lewe nie, en hy vermijd die kuswater. Die soort is ook nie in staat om in die oseaanplate of in die oseaanriviervalle te lewe nie. Die lewenswyse is dus geïntegreer in die diepsee-ekosisteem, waar die vis sy natuurlike rol speel. Die soort is nie in staat om in die kustebioteenhede te lewe nie, en hy vermijd die kuswater.

Rexea solandri word in sekere dele van die wêreld vir menslike verbruik gejag, veral in Suid-Afrika, Australië en Nieu-Seeland. Die vis word nie breedvoerig in die kommersiële visserij gebruik nie, maar word dikwels as ‘’byvis’’ of ‘’onbedoelde vangst’’ gevang in die diepseevisserij. In Suid-Afrika word die soort in die diepseevisserij van die Agulhas-gebied gevange, waar dit deel uitmaak van die vangst van ander visse soos die oseaanknokker en die suidelike kabeljou. In Australië word die soort in die diepseevisserij van die suidelike Indiese Oseaan gevange, waar dit soms in die vangst van die suidelike kabeljou en die oseaanpik is. Die vis word nie op die mark gebring as ’n primêre produk nie, maar word dikwels verkoop as ‘’escolar’’ of ‘’deep-sea fish’’. In Suid-Afrika word die vis verkieslik in die huisgebruik of in restaurante verkoop, en daar is geen standaardmark vir die soort nie. In Australië word die vis dikwels verkoop as ‘’southern kingfish’’ of ‘’deep-sea escolar’’. Die soort is nie in die internasionale handel vir visolie of vismeel nie, en daar is geen groot industrie vir die soort nie. Die amateurrusves is ook beperk, en die soort word nie algemeen gejag vir sport nie. Die vis is nie in staat om in die kustebioteenhede te lewe nie, en hy vermijd die kuswater.

Rexea solandri word in sekere dele van die wêreld vir wetenskaplike navorsing gebruik, veral in die studie van die diepsee-ekosisteem en die evolusie van die Gempylidae-familie. Die vis word nie algemeen in die internasionale handel gebruik nie, en daar is geen groot industriële mark vir die soort nie. In Suid-Afrika word die soort gebruik in die biologie- en ekologie-onderwys van die Universiteit van Kaapstad en die Suid-Afrikaanse Instituut vir Oseaanonderzoek. In Australië word die soort gebruik in die Navorsingsinstituut vir Oseaanwetenskap (CSIRO) en die Universiteit van Melbourne. Die vis word ook gebruik in die studie van die voedselketting in die diepsee, en in die studie van die invloed van klimaatverandering op die diepsee-ekosisteem. Die soort is nie in staat om in die kustebioteenhede te lewe nie, en hy vermijd die kuswater.

Rexea solandri speel ’n belangrike rol in die diepsee-ekosisteem as ’n middelgroot predator wat die populasiestoestand van klein visse en invertebrate beheer. Die soort is nie ’n toppredator nie, maar hy is belangrik vir die balans van die ekosisteem. Die soort is nie in staat om in die kustebioteenhede te lewe nie, en hy vermijd die kuswater.

Rexea solandri is nie ’n belangrike figuur in die geskiedenis of kultuur van enige gemeenskap nie. Die soort is nie in mytologie of legende betrokke nie, en daar is geen tradisie of ritueel wat die vis impliseer nie. Die soort is nie in die kunst of literatuur van Suid-Afrika of Australië betrokke nie. Die soort is nie in staat om in die kustebioteenhede te lewe nie, en hy vermijd die kuswater.

Mense het min interaksie met Rexea solandri, en die soort is nie in staat om in die kustebioteenhede te lewe nie, en hy vermijd die kuswater.

Rexea solandri het ’n unieke olie-inhoud in die vleis wat die vis help om in die diepsee te swem. Die soort is nie in staat om in die kustebioteenhede te lewe nie, en hy vermijd die kuswater.