Okhotsk-se makreel (Atka-makreel, Noord-makreel, Stille Oseaan-makreel, Okhotsk- en Atka-makreel)

Die Okhotsk-se makreel (Pleurogrammus azonus), ook bekend as Atka-makreel, Noord-makreel of Stille Oseaan-makreel, is 'n middelgroot, maritieme vis wat tot die familie van die Makreels (Gempylidae) behoort. Hierdie soort word hoofsaaklik gevind in die koue, subtropiese en temperate water van die Noord- en Oost-Syderse Oseaan, met spesifieke fokus op die omgewing van die Okhotsksee en die noordooste van Japan. Die vis het 'n slank, langwerpig liggaam met 'n fyn, glansende vel en 'n karakteristieke groenblou agterkant met donker vlekke. Dit is nie 'n groot vis nie – die gemiddelde lengte lê tussen 50 en 70 cm, met 'n maksimum van ongeveer 90 cm. Die Okhotsk-se makreel is 'n gevaarlike predator binne sy ekosisteem, maar minder bekend as ander makreelsoorte weens sy beperkte verspreiding en laer kommersiële waarde. Daar is egter toenemende wetenskaplike belangstelling in die soort weens sy unieke aanpassings aan koue water en sy rol in die Noord-Paifikse voedselketting.

Die wetenskaplike naam Pleurogrammus azonus is deur die Duitse zoöloog Johann Friedrich Gmelin in 1789 vir die eerste keer beskryf, gebaseer op monsters uit die Okhotsksee. Die genus Pleurogrammus, wat afgelei is uit die Griekse woord "pleuron" (sy) en "grammos" (gespikkel), verwys na die karakteristieke spikkeling van die rug- en buikvlakke. Die spesifieke naam azonus is afgelei van die Griekse woord "azōnos", wat "sonder visseld" of "sonder baard" beteken, wat duidelik verwys na die ontbreking van visselders by hierdie soort. Die naam "Atka-makreel" kom van die eiland Atka in die Aleutiese Eilande, waar die vis eerstens in die 19de eeu waargeneem is, hoewel dit nie daar voorkom nie – dit is meer 'n navorsings- en handelsnommer. "Noord-makreel" is 'n algemene benaming wat die soort onderskei van die meer bekende tropiese makreels, terwyl "Stille Oseaan-makreel" die geografiese konteks onderstreep. In Rusland word die vis ook bekend as "Okhotsk-se makreel" of "Atka-makreel", en in Japan word dit soms genoem as Karasu-makarei (swart-makreel). Die variasie in name reflekteer die soort se verspreiding en die historiese navigasie van die Noord-Paifikse waters, waar die vis al jare deur plaaslike gemeenskappe gevang is, veral in die regionale visserij van die Sakhalin- en Kamtsjatka-gebiede.

Die Okhotsk-se makreel het 'n sterk, geslote liggaam wat aandui dat dit 'n effisiente swemmer is in koue, diep water. Die liggaam is langwerpig en slank, met 'n hoog rugvin wat begin vanaf die nek en tot naby die staart reik, en 'n klein, gelykmatige buikvin. Die kop is relatief klein, met 'n skerp snuit en 'n groot mond wat voorwaarts gerig is, wat die vis in staat stel om klein visse en krabben te vang. Die oë is groot en goed ontwikkel, wat nuttig is in die duister, diep water waar die vis dikwels lewe. Die vel is glad en glansend, met 'n dun laag olie wat die huid beskerm teen koue en druk. Die kleur is meestal donker blou of grijs op die rug, met 'n silwerblou of wit onderkant, en 'n patroon van donker, vaag geformeerde vlekke langs die rug en lateraal. Die vlekkies kan wissel van donkerbruin tot swart, en is dikwels netjier in jonger individue. Die rugvin het 16 tot 19 stekels en 12 tot 14 sagte strale, terwyl die staartvin plat en half-afgerond is. Die vinnige, langwerpigheid van die liggaam, saam met die skerp, uitsteekende snuit, maak die vis uitstekend geskik vir vliegend in die waterkolom, veral in die beweging tussen oppervlakte- en diepwaterlae. Die skelet is sterk en geskik vir die hoge druk van die diep see, en die binneste organe, insluitend die hart en longe, is effektief ontwikkel om suurstof in koue, minsuurstof-water te verwerk.

Die Okhotsk-se makreel is primêr beperk tot die Noord-Paifikse Oseaan, met 'n sentrale verspreiding in die omgewing van die Okhotsksee, die kus van Kamtsjatka, Sakhalin, en die noordooste van Japan, insluitend die eilande van Hokkaido en deel van Honshu. Daar is ook dokumenteerde verspreiding in die waters van die Beringsee, veral in die regio rondom die Aleutiese Eilande, alhoewel die soort daar minder algemeen is. Die verspreiding strek van die koue water van die Arktiese rand tot die subtropiese grense van die Paifik, met die meeste populasies in die 300 tot 800 meter diepte. Geografiese isolasie en die invloed van warm en koue strome bepaal die presiese bereik. In die winter maak die vis migrasies na die noorde, waar die water kouer is, en in die somer beweeg dit na die suide, waar die voedselbeskikbaarheid groter is. Deur die jare het die verspreiding geleidelik gewys dat die soort in die Oos-Paifikse waters meer wisselend is as vroeër gedink, met nuwe waarnemings in die Sibereese kus van die Stille Oseaan. Hoewel daar geen bewyse is van natuurlike verspreiding na die Atlantiese Oseaan nie, is daar enkele gevalle van doelbewuste uitset van die soort in eksperimentele visserijprogrames in die Verenigde State en Kanada, wat tot dusver geen volhoudende populaties veroorsaak het.

Die Okhotsk-se makreel leef hoofsaaklik in die diep, koue water van die kontinentale skuinsskerm, tussen 300 en 800 meter diepte, alhoewel individue ook in water tot 1 200 meter diepte gevind is. Die soort is gekoppel aan die koue, suurstofryke watermassas van die Noord-Paifikse Oseaan, met temperatuurvariasies tussen 0°C en 8°C. Die waters waarin dit voorkom is kenmerkend vir hulle hoë saliniteit en stabiele chemiese samestelling, wat die vis se metabolisme ondersteun. Die biotoop bestaan uit rotswand- en grondstrukture, waar die vis kan skuil of jag, en die bodem is dikwels bedek met sedimente, rotsblokke en subduikerplante. Die soort is ook tuis in areas met 'n hoë graad van biologiese produktiwiteit, soos die rand van die kontinentale skuinsskerm, waar upwelling- en turbulensverskynsels voedsel aan die oppervlakte bring. In die winter word die vis vaak in die diepwaterlae gevind, terwyl dit in die somer na die oppervlak of middelederige lae migreer om voedsel te vind. Die ligging van die soort is dikwels gekoppel aan die nabijheid van riviermondinge en mariene karbonaatstrata, wat die voedselbasis verbeter. Die vis is ook gevoelig vir klimaatsverandering, aangesien veranderings in watertemperatuur en pH die verspreiding en voeding kan beïnvloed.

Die bevolkingstoestand van die Okhotsk-se makreel word internasionaal as "Nie Bedreigd" (Least Concern) geklassifiseer deur die Internasionale Unie vir Beskerming van die Natuur (IUCN), aangesien daar geen duidelike bewyse is van 'n aansienlike afname in die bevolking nie. Die soort is redelik algemeen in sy natuurlike habitat, met stabiele populasies in die Okhotsksee en die Kamtsjatka-kus. Denk aan die feit dat die vis nie 'n groot kommersiële visserijdoelwit is nie, wat die druk op die bevolking verminder. Toch is daar enkele tegniese uitdagings in die beheer van die soort, veral omdat die populasie in die Noord-Paifikse Oseaan deur verskillende lande beheer word, wat moeilikheid bied vir gestandaardiseerde monitoring. In die Sowjetunion was daar 'n aktiewe visserijprogram vir die soort in die 1960s en 1970s, maar daarna het die vangste afgenom. Huidige data van Rusland, Japan en Noorwege wys dat die bevolking stabiliteit behou, met 'n matige groei in sekere area. Die soort is nie op die CITES-lys nie, en daar is geen internasionale konvensies wat direk op die beskerming daarvan gefokus het. Denk daaraan dat die bevolkingtoestand gevoelig is vir klimaatsverandering, verontreiniging en oorgewone visserij in aangrensende waters, wat toekomstige monitoring vereis.

Die reproduksie van die Okhotsk-se makreel is nog nie volledig begryp nie, maar basiese studies dui daarop dat die soort 'n seksuele reproduksieproses gebruik met internal fertilisasie. Die vroulike vis bereik geslagsvolwassenheid tussen die ouderdom van 3 en 5 jaar, terwyl mannetjies iets jonger is, tussen 2 en 4 jaar. Die gepaste paringsseisoen is meestal in die late voorjaar tot vroeë somer, wanneer die water temperatuur begin styg. Vroulike visse gee in die regel 'n groot aantal eiers af – tussen 10 000 en 25 000 per paar – wat in die diep water vrygelate word. Die eiers zijn klein, geelbruin en drijfend, en word deur die stroom versprei. Na ongeveer 10 dae begin die eiers te ontwikkel, en die larwes verskyn in die 14de dag. Die jong visse, of fry, is aanvanklik klein (ongeveer 5 mm) en beweeg in groepe, waar hulle voedsel soos plankton en klein krabben vang. Na 6 maande is die jong visse groot genoeg om in die diepwaterlae te gaan, en hulle groei stadig, met 'n gemiddelde groeitempo van 2 tot 3 cm per jaar. Die lewensduur van die soort word geskat op 12 tot 15 jaar, hoewel daar gevalle is van individue wat tot 18 jaar lewe. Die lewenscyklus is tydelik, en die vis is 'n belangrike deel van die voedselketting van die diepsee, waar hy self weer voedsel is vir groter predators soos hoornde walvisse en groot haaië.

Die Okhotsk-se makreel is 'n karnivoore predator wat voedsel soek in die diep, koue water van die kontinentale skuinsskerm. Die voeding bestaan hoofsaaklik uit klein visse, soos kabeljou, sardine- en haringsoorte, sowel as krabbe, kreeftjies, kriekels en ander klein crustacea. Die vis gebruik sy skerp snuit en groot mond om snel te vang, en beweeg vaak in groepe of 'n verspreide groep om voedsel te vind. In die winter, wanneer die voedsel skaars is, kan die vis beweeg na die oppervlak of in die diepwaterlae om energie te spaar. Studies toon dat die soort 'n hoë metaboliese tempo het, wat beteken dat dit gereeld moet voed. Die voedselkeuse wissel met die seisoen en die lewensfase: jong visse eet meer plankton en klein invertebrate, terwyl volwasse visse groter prooi jaag. Die vis is ook gevoelig vir veranderinge in die voedselbasis; indien die populasie van klein visse afneem weens oorvisserij of klimaatsverandering, kan dit die groei en reproduksie van die Okhotsk-se makreel negatief beïnvloed. Die soort speel 'n belangrike rol in die balans van die diepsee-ekosisteem, aangesien dit voedsel van die laer trofievlakke verwyder en voedsel is vir hoër trofievlakke.

Die Okhotsk-se makreel is 'n solitaire, aktiewe predator wat meeste van die tyd in die diepwaterlae lewe, veral tussen 300 en 800 meter diepte. Die vis is 'n goeie swemmer, met 'n effisiente, ryp-bewegende staart wat dit toelaat om vinnig te versnel wanneer dit jag of vlug. Hy beweeg dikwels in groepe van 10 tot 30 individue, veral in die vroeë oggend- of laat-nagure, wat suggerer dat die soort 'n sekere mate van sosiale interaksie het. Die vis is ook gevoelig vir lig en geluid, en kan beweeg in reaksie op sonlig, stroom en menslike aktiwiteit. In die winter, wanneer die water kouer is, trek die vis na die diepste lae, waar die temperatuur stabiel is. Tydens die somer beweeg dit na die oppervlak of middelederige lae, waar die voedsel ryker is. Die soort is ook bekend vir sy herhaalde migrasies tussen die kus- en diepwatergebiede, wat moontlik geassosieer is met die reproduksie- en voedselbehoeftes. Daar is ook waarnemings dat die vis in die middag uur of in die donker uitsluitend aktief is, wat aandui dat dit 'n nocturnal of crepuscular gedrag het. Die vis is nie aggressief teenoor mense nie, maar kan vreeslik wees wanneer dit gevang word.

Die Okhotsk-se makreel is nie 'n belangrike kommersiële visserijdoelwit nie, maar word in sekere dele van Rusland, Japan en Noorwege nog steeds gevang vir plaaslike verkoop en gebruik. Die vis is hoofsaaklik gevang met die gebruik van trawls, grotvange en langlyne, veral in die waters van die Okhotsksee en die Kamtsjatka-kus. In die 1960s en 1970s was daar 'n intensiewe visserijprogram in die Sowjetunion, waar die soort gevang is vir vleisverwerking en vismeelproduksie. Tans is die vangste gering en hoofsaaklik vir plaaslike consumptie of as 'n sekondêre vangst in ander visserijprogramme. In Japan word die vis soms gevang vir tradisionele vleisproducte, maar dit is nie algemeen nie. Amateurrusves is ook beperk, maar daar is enkele vissers in die Sakhalin- en Kamtsjatka-gebiede wat die soort as 'n uitdagende doelwit beskou. Die vis is nie bekend vir groot vangste nie, en die vangst is vaak klein, met gemiddelde gewigte tussen 2 en 5 kg. Die vis is nie populêr in sportvisserij nie, maar word soms gevang tydens die jag na ander soorte soos haring of kabeljou.

Die handel in Okhotsk-se makreel is beperk en nie groot genoeg om 'n signifikanse rol in die internasionale visserijmark te speel nie. Die vis word hoofsaaklik in die Russiese en Japanse markte verkoop, waar dit as 'n lokale vleisbron beskou word. Die vleis is wit, ferm en smaakvol, en word dikwels gekook, gegrild of in visbouerye gebruik. In sommige dele van Rusland word die vis ook ingemaak of gedroog vir langer bewaring. Wetenskaplik is die soort van groot waarde weens sy unieke aanpassings aan koue, diep water. Navorsers gebruik die soort om die evolusie van die Gempylidae-familie, die aanpasbaarheid van visse aan extreme omstandighede en die invloed van klimaatsverandering op die diepsee-ekosisteem te bestudeer. Die soort is ook 'n modelorganisme vir die studie van vismetabolisme, vislange en voedselkettings in die Noord-Paifikse Oseaan. Daar is ook navorsing oor die genetiese diversiteit van die soort, wat help om die verspreiding en migrasiepatrone te begryp. Die wetenskaplike waarde van die Okhotsk-se makreel is dus aansienlik, veral in die konteks van klimaatsverandering en biodiversiteitsbestudering.

Die Okhotsk-se makreel speel 'n kritieke rol in die diepsee-ekosisteem van die Noord-Paifikse Oseaan as 'n middelste predator. Hy vermindering die populasie van klein visse en invertebrate, wat die balans tussen trofievlakke behou. In sy bevolking is hy ook 'n belangrike voedselbron vir groter predators soos hoornde walvisse, grote haaië en ander groot visse. Die afname van die soort sou dus 'n kettingreaksie in die ekosisteem veroorsaak, wat die voedselketting kan versteur. Aangesien die soort nie 'n groot kommersiële visserijdoelwit is nie, is daar geen drastiese druk op die bevolking nie. Denk aan die feit dat die soort gevoelig is vir klimaatsverandering, verontreiniging en oorgewone visserij in aangrensende waters. Daar is dus 'n noodwendigheid vir langtermynmonitoring en die instelling van beskermingsmaatreëls, veral in die Okhotsksee en die Kamtsjatka-kus. Sommige wetenskaplikes stel voor dat die soort in die toekoms in 'n beskermde area ingesluit moet word, veral in gebiede waar die verspreiding van die soort beperk is. Die IUCN klassifiseer die soort as "Nie Bedreigd", maar dit word aangeraden om die status jaarliks te her-evalueer.

Die Okhotsk-se makreel het 'n klein, maar betekenisvolle plek in die historiese en kulturele geheue van die Noord-Paifikse gemeenskappe. In die 19de eeu was die vis 'n belangrike bron van voedsel vir die inheemse bevolking van die Kamtsjatka- en Sakhalin-gebiede, veral in die wintermaande wanneer ander voedsel skaars was. Die vis was in die loop van die jare ook 'n belangrike element in die tradisionele visserijpraktyke van die Japannese en Russe kolonisten in die regio. In Japan word die vis soms genoem as Karasu-makarei, wat "swart-makreel" beteken, en word dit geassosieer met die vroegste visserijaktiwiteite in die noordooste van die land. In die Sowjetunion was die soort 'n simbool van die uitbreiding van die visserijindustrie in die Noord-Paifikse Oseaan, en het die visserijprogramme van die 1960s en 1970s 'n belangrike rol gespeel in die ekonomiese ontwikkeling van die regione. Tans is die soort minder bekend, maar word nog steeds in sommige tradisionele resepte gebruik, veral in die ruslandse noorde. Die vis is ook 'n onderwerp in verskeie akademiese studies oor die historiese visserij van die Stille Oseaan.

Menslike interaksie met die Okhotsk-se makreel is hoofsaaklik beperk tot visserij, wetenskaplike navorsing en kulturele gebruik. In die 20ste eeu was die soort 'n belangrike deel van die industriële visserij in die Sowjetunion, wat lei tot 'n kortstondige toename in vangste. Sedertdien het die vangste afgeneem, en die interaksie het veral beperk tot plaaslike gemeenskappe in Rusland en Japan. Die soort word nie grootliks geconsumeer nie, maar word in sekere dele as 'n waardevolle voedselbron beskou. In wetenskaplike konteks is die soort 'n belangrike modelvir die bestudering van die evolusie van die Gempylidae-familie en die aanpasbaarheid van visse aan koue, diep water. Daar is ook interaksie tussen mense en die soort in die vorm van moniteringsprogramme, waar plaaslike visser en wetenskaplikes saamwerk om die verspreiding en bevolkingstoestand te volg. Die soort is ook 'n onderwerp in openbare opleiding en milieubeskermingskampagnes in die Noord-Paifikse Oseaan. Hoewel die interaksie met die soort nie groot is nie, is dit wel betekenisvol in die konteks van ekologie, kultuur en wetenskap.

Die Okhotsk-se makreel is een van die weinige vissoorte wat in die diep, koue water van die Noord-Paifikse Oseaan 'n lewe lewe sonder die nodigheid om na die oppervlak te kom vir lug. Die soort het 'n uitgebreide respiratoriesisteem wat suurstof uit die water effektief kan verwer, wat dit toelaat om in water met 'n lae suurstofgehalte te lewe. Daar is ook gevalle waar die vis in die wild in die 1 200 meter diepte gevind is, wat 'n opmerkelike diepte van lewen is. Die soort is ook die enigste in die Gempylidae-familie wat 'n vlekpatroon op die rug en lateraal het, wat dit van ander soorte onderskei. Die Okhotsk-se makreel is 'n uitstekende swemmer en kan vinnig versnel om prooi te vang of om te vlug. In die 1960s was daar 'n poging om die soort in die Verenigde State te introdukeer, maar dit misluk weens die warmere water. Die soort is ook gevoelig vir veranderinge in die pH van die water, wat 'n potensiële bedreiging vorm in die konteks van oseanverzurending. Die Okhotsk-se makreel is ook 'n belangrike spil in die wetenskaplike navorsing oor die gevolge van klimaatsverandering op die diepsee-ekosisteme.