Silwerkleurige pagel (Okselvlekpagel, Middellandseespagel, Silwerseebrasem)

Die silwerkleurige pagel (Pagellus acarne), ook bekend as die okselvlekpagel, Middellandseespagel of silwerseebrasem, is 'n koraalvis uit die familie Sparidae wat voorkom in die ooste van die Middellandse See en deel van die Noord-Atlantiese Oseaan. Hierdie vissoort word gewoonlik op 50 tot 200 meter diep waters gevind, maar kan ook in minder diepe gebiede voorkom. Die silwerkleurige pagel is tans 'n belangrike kommersiële vis in verskeie lande langs die Middellandse See en het 'n groot rol in plaaslike visserypraktyke. Dit is 'n medium-grootte vis wat gemiddeld tussen 30 en 50 cm lank is, met 'n maksimum lengte van ongeveer 70 cm. Die vleis is wit, sleggerig en gesoek na vir kook- en bakgereedskap. Met 'n gestabiliseerde bevolking in sommige dele van sy verspreidingsgebied, is die soort nie direk bedreig nie, maar onderwerp aan druk van oorgewone vangste in sekere gebiede.

Die wetenskaplike naam Pagellus acarne is deur die Italiaanse bioloog Giovanni Antonio Scopoli in 1777 in sy werk Annus Encyclopaediae ingevoer. Die genus Pagellus kom van die Griekse woord "pagellos", wat "snel" of "lankbeen" beteken, en verwys na die slanke, lang lyf van hierdie vis. Die spesifieke naam acarne is afgelei van die Griekse woord "akarnes", wat verwys na die Akarnanië, 'n gebied in noordwestelike Griekeland waar die vis eerste wetenskaplik beskryf is. Die naam benadruk dus die geografiese herkomst van die soort, hoewel dit nou verder versprei is. In die loop van die eeuw het die soort ook ander wettige name ontvang, soos Sparus acarne, wat later herklasifiseer is. Die huidige benaming Pagellus acarne is al jare deur internasionale taxonome geannuleer en staan vas in die Internasionale Code van Zoölogiese Nomenklatuur (ICZN). Die gebruik van alternatiewe name soos "Middellandseespagel" of "okselspikkelpagel" is meer algemeen in vissersgemeenskappe en plaaslike literatuur, terwyl die wetenskaplike naam feitlik universeel in wetenskaplike publikasies gebruik word.

Die silwerkleurige pagel is gekenmerk deur 'n lang, platlyf wat breed en effens afgeplats is aan die voorste deel, met 'n skerp, kort snuit. Die kop is relatief klein, met 'n groot oog en 'n middelmatig groot mond wat netjies uitsteek. Die boonste stertvinnis is groter as die onderste, en beide is agteruit gerond. Die liggaam is grotendeels silwerwit met 'n blougrijs toon op die rug en 'n bleekgrauwe glans op die sye. Een van die mees karakteristieke kenmerke is die donker, okselvlek-agtige vlek wat net agter die vinnis van die voorste vel van die rugvinnis geleë is – hierdie vlek is dikwels duidelik sigbaar en lewer die vis sy gemeenskaplike naam. Die vinnisse is dik en hard, met 'n struktuur wat goed aangepas is vir beweging in die water. Die rugvinnis bestaan uit 11 tot 13 harde stekels, terwyl die buikvinnis uit 8 tot 9 harde stekels en 6 tot 8 sagte stekels bestaan. Die sylynlyn is duidelik uitgesproke en loop langs die hele sy van die lyf. Die vinnis is vaak rooi of geelbruin, met 'n donker rand langs die voorste stekels. Die vleis is wit, vleisig en smaak vol, met 'n lae vetinhoud. Die vis se skelet is sterk en goed ontwikkel, wat hom in staat stel om in diep waters te beweeg sonder dat hy swak raak. Die vorm van die lyf is effektief vir swem, en die dunne, geleiende vinnis help hom om in die water te dryf en te draai met min energieverlies.

Die silwerkleurige pagel het 'n uitgebreide verspreiding in die ooste van die Middellandse See, beginnend by die Kaspiese See in die ooste en strek tot aan die kus van Marokko in die weste. Sy verspreiding sluit in die kusstreke van Algerië, Tunesië, Libië, Egypte, Israel, Turkije, Griekeland, Italië, Spanje, Frankryk, en ook die Iberiese half-eiland. Daar is ook waarnemings van die soort in die Atlantiese Oseaan langs die kus van Portugal en in die baai van Biscaya. Die soort is nie in die Noord-Atlantiese Oseaan verder nordswaarts as die kus van Spanje en Frankryk versprei nie. Die grense van die verspreiding word bepaal deur temperatuur, diepte, en die teenwoordigheid van gepaste habitat. In die Middellandse See is die soort algemeen in die ooste, maar minder algemeen in die westelike dele, veral in die Baai van Biskaja. In die Kaspiese See is die soort beperk tot die suidelike dele, waar die water minder sout is en die temperatuur stabiel bly. Die soort is nie in die Indiese Oseaan of Australe Suid-Afrikaanse waters aangetref nie, wat wys dat dit geen natuurlike migrasie daarheen gehad het nie. Die verspreiding word ook beïnvloed deur menslike aktiwiteite soos die verbetering van havens en die bou van kunsmatige riffs wat die vis moontlik in nuwe gebiede laat verskyn.

Die silwerkleurige pagel leef hoofsaaklik in koraal- en steenbodemhabitatte wat bestaan uit rots, klip, en gebroke koraal. Dit is 'n diepwatersoort wat gewoonlik tussen 50 en 200 meter diep voorkom, hoewel jong individue soms in water van 20 tot 40 meter diep gevind word. Die vis is veral gefokus op gebiede met 'n ruwe bodem, waar daar veel skuilplekke is soos rotsspleet, kruisings, en ondergrondse gange. Hierdie plekke bied beskerming teen predators en gevestigde jagters. Die soort vermijd gladde, zandige gronde of oop seevlaktes, behalwe tydens bepaalde stadiume van die jaar, soos wanneer hulle na die oppervlak swem vir voeding of voortplanting. Die watertemperatuur waarin die vis lewe varieer van 12 °C tot 22 °C, met die beste groei in die 16–19 °C bereik. Die soort is ook gevoelig vir die hoeveelheid zuurstof in die water; dit lewe nie in gebiede met lae oksigenkonsentrasie nie. Die bodem moet genoeg organiese materiaal bevat om 'n basis vir die voedselketting te bied. In sommige gebiede word die silwerkleurige pagel gevind in die nabyheid van kunsmatige structure soos olieplatforms en sonder die mense-bou werktuie, wat as nuwe habitatte funksioneer. Die vis is ook aangetref in die omgewing van natuurlike koraalriff, veral in die Adriatiese See en in die Egeïese See.

Volgens die Internasionale Unie vir Beskerming van die Natuur (IUCN) is die silwerkleurige pagel ingedeel as "Nie bedreig nie" (Least Concern) in die globale bevolkingsstatus. Dit is omdat die soort 'n uitgebreide verspreiding het, 'n redelik stabiele populasiestelling in die meeste van sy leefgebiede, en geen aanduiding van dramatiese afname in die afgelope tien jaar nie. Die populasiestanding is egter verskillend in verskillende regio's: in die Adriatiese See is daar 'n ligte afname weens oorgewone vangste, terwyl in die Egeïese See die populatie stabiel bly. Natuurlike bedreigings is min, maar sluit in predatiewe soos groter vissoorte soos die grote haai (Squalus acanthias), die kabeljou (Merluccius merluccius), en die bruine reus (Scorpaena scrofa). Verder is daar 'n risiko van parasiete soos Lernaeocera branchialis, wat die vis se vinnis kan besmet. Hoewel die soort nie direk bedreig is nie, is die voortdurende vangstdrade in sekere dele van die Middellandse See 'n potensiële bedreiging vir die langtermynbevolkingsstabiliteit. Veranderinge in klimaat, soos verhoogde watertemperature en oksigenverlies in die diepwater, kan ook die leefomstandighede verander en die voorkoms van die soort beïnvloed. Die soort is nie gevaarlik vir die ekosisteem nie, en het geen invasiewe eienskappe wat die omgewing bedreig.

Die silwerkleurige pagel is een van die vissoorte wat voortplanting in die wintermaande, van Desember tot Maart, beleef, met 'n piek in Januarie. Die vroulike visse is seksueel volwasse vanaf 3 tot 4 jaar oud en bereik 'n lengte van minstens 30 cm. Die mannetjies word vroeger volwassen, vanaf 2 tot 3 jaar oud. Die voortplanting vind in die diep waters plaas, meestal op 'n diepte van 100 tot 200 meter. Die vroulike visse gee uit 100 000 tot 300 000 klein, swemtjie, geelbruin eiwyses af, wat in die water oplos en swem. Die eiwyses word nie in 'n hulsel of kuiken gestoor nie, maar vry in die water uitgesit. Na ongeveer 24 uur begin die eiwyses te ontwikkel, en binne 3 dae is die jong visse uitgebroei. Die jong visse is klein, ongeveer 2 mm lang, en begin met die voeding van plankton. Na 2 weke begin hulle om klein invertebrate te vang. Die groei is vinnig in die eerste twee jaar, met 'n gemiddelde groeitempo van 10 tot 15 cm per jaar. Na 5 jaar bereik die vis 'n volwasse grootte van 40 tot 50 cm. Die lewensduur van die silwerkleurige pagel kan tot 15 jaar bereik, hoewel sommige individue tot 20 jaar lewe. Die soort is geen aanplantsoort nie, en daar is geen dokumenteerde pogings tot kunsmatige aanplant in die wild nie. Alle populasies is natuurlik, en die voortplanting word deur natuurlike faktore beheer.

Die silwerkleurige pagel is 'n omnivoor, wat beteken dat dit 'n verskeidenheid voedselbronne eet. Haar voeding bestaan hoofsaaklik uit klein invertebrate soos kruispotjies, amfibieë, garnale, sielkronkels, en klein koraal. Ook word klein visse, soos jong sardines en plattes, gevang en geëet. Die vis gebruik 'n kombinasie van lugtaktiek en gevoelige sensoriese systeme om voedsel te lokaliseer. Hy het 'n goeie reuk en kan chemiese spore in die water opspoor. Die oë is goed ontwikkel en kan beweging in die water waarnem. Wanneer die vis jag, beweeg hy stadig langs die bodem, gebruik sy vinnis om die grond te ontdek, en slaan dan snel toe wanneer 'n prooi in die buurt is. Hy gebruik ook sy sterk tandstelsel, wat bestaan uit groepies van krapende tandstelsels in die keel, om klein, harde prooi te breken. Die jagtaktiek is meestal solitaar, maar in sommige gevalle word groepsgewyse jagt waargeneem, veral wanneer die visse in groepe voorkom. Die voedingstyd is meestal in die oggend en vroeë middag, met minder aktiwiteit in die aand. Die vis is ook gevoelig vir veranderinge in voedselbeskikbaarheid, en kan in tye van voedseltekort oorleef deur 'n verlaagde metabolisme.

Die silwerkleurige pagel is 'n relatief solitêre vis, maar kan in klein groepe van 5 tot 10 individue voorkom, veral tydens die voortplantingsperiode of wanneer voedsel beskikbaar is. Groepsbeweging is nie algemeen nie, en die vis is meestal alleen in die diep waters. Hy is 'n passiewe jagter wat nie vinnig beweeg nie, maar eerder wag tot 'n prooi in die nabijheid kom. Die vis is ook gevoelig vir geluide en vibrasies in die water, en kan vinnig wegdraai of skuil wanneer daar 'n bedreiging is. In die wild is daar geen bewyse van komplekse sosiale strukture soos bij sommige ander vissoorte. Geen territoriale gedrag of rangorde is waargeneem nie. Die vis is egter vermoedelik in staat om vennootskap te vorm met ander vissoorte soos die kleiner Pagellus erythrinus, hoewel hierdie interaksies nie goed bestudeer is nie. In sommige gebiede word die silwerkleurige pagel waargeneem in die nabyheid van groter visse, soos die kabeljou, waar hy kans gebruik om te jag of te vlug. Die vis is ook bekend vir sy stilheid en minimale beweging, wat hom help om ongesiens te bly in die diepwater.

Die silwerkleurige pagel is 'n belangrike vis in die kommersiële vissery in die Middellandse See, veral in lande soos Italië, Spanje, Frankryk, en Griekeland. Die vangste word hoofsaaklik met trawls, kastelvonne, en gelyktafelvonne uitgevoer, hoewel die gebruik van kastelvonne in die diepwaters gebiede die meeste efektiwiteit bied. Die vis word ook in die sportvissery gesoek, veral in die Adriatiese See en langs die kus van Italië en Spanje. Vissers gebruik gewoonlik sterk rigging met swaar spoel, want die vis is bekend vir sy sterk trekkragt wanneer hy gevang word. Die vangstvolume varieer per land: in Italië word jaarliks ongeveer 10 000 ton vang, terwyl in Spanje die getal rondom 6 000 ton lê. Die vis word gewoonlik in die vroegoggend of laat aand gevang, wanneer die vis aktiewer is. Die vangste is nie onderworpen aan strikte kwotas nie, maar in sekere gebiede, soos die Adriatiese See, is daar beperkings op die grootte van die vis wat gevang mag word. Die vissery is belangrik vir die plaaslike ekonomie en voedselveiligheid, en die vis word dikwels verkop in verseks, droog of in blik. In sportvissery word die vis ook gesoek vir die uitdagende trekkragt en die smaak van die vleis.

Die silwerkleurige pagel speel 'n belangrike rol in die diepwater-ekosisteem van die Middellandse See. As 'n middeleven predator, help hy om die populasie van klein invertebrate en jong visse te kontroleer, wat die balans in die voedselketting bevorder. Deur voedsel te vang wat andersins oorbevolk sou wees, dra hy by tot die biodiversiteit van die ekosisteem. Die vis is ook 'n voedselbron vir groter predators soos haie en groter visse, wat dit in die trofiese ketting plaas. Daar is geen bewyse dat die soort 'n invasiewe of bedreigende rol speel nie. Die beskerming van die soort is nie noodwendig vereis nie, aangesien die IUCN die status as "Nie bedreig nie" klassifiseer. Denk aan die oorgewone vangste in sekere dele, soos die Adriatiese See, kan die bevolking in die toekomstig verlaag. Daar is daarom beperkings op die grootte van visse wat gevang mag word, en in sommige gebiede is daar 'n minimum groottevereiste van 35 cm. In die EU is die soort onder die gemeenskaplike visserijbeleid (CFP) ingesluit, wat beteken dat daar monitoring en regulering is. Die beskerming is dus meer gerigte op duurzaamheid as op direkte bedreiging.

Die silwerkleurige pagel het 'n aansienlike handelswaarde in die Middellandse See-regio. Die vleis is hoog gewaardeer weens sy wit, vleisige, en sleggerige kwaliteit, wat dit ideaal maak vir kook, bak, en die maak van vispastei. In plaaslike markte word die vis vaak verkop in verseks, terwyl in supermarkte dit ook in blik of vers vleis voorkom. Die gemiddelde verkoopprijs varieer van €10 tot €20 per kilogram, afhangende van die grootte en die mark. Wetenskaplike navorsing oor die soort fokus hoofsaaklik op voortplanting, groei, en die implikasies van vangste op die bevolking. Studies aan die Universiteit van Bari in Italië en die Instituut vir Oseanolgie in Barcelona het die voortplantingspatrone en die lewensloop van die vis ondersoek. Navorsing het ook aangedui dat die soort 'n hoër sensitiviteit toon vir klimaatverandering, veral wat betref die temperatuur van die diepwater. Daar is ook navorsing oor die gebruik van DNA-analise om populasiestrande te identifiseer en die migrasiepatrone te bestudeer. Die soort word ook gebruik in akkuraatheidstests vir visvangerystelsels, omdat hy goed reageer op verskillende vangmetodes.

Die silwerkleurige pagel het 'n lang historiese betekenis in die Middellandse See-kultuur, veral in Griekeland, Italië en Spanje. In antieke Griekse en Romeinse tekste word daar verwys na 'n vis met 'n silwerkleurige lyf, wat vermoedelik hierdie soort was. In die Romeinse tyd was die vis 'n gewilde maaltyd in die elite-samelewing, en werd dikwels in die oase van de Huis van Livia geserveer. In die Middeleeue was die vis 'n belangrike bron van voeding in kustebuurtgemeenskappe, en word dit in verskeie ou kookboeke genoem. In moderne tyd is die vis 'n simbool van die Middellandse Seekus, en word dit in plaaslike festivals en visvissery-rituele gevier. In Italië word die vis gereeld in traditionele geregt soos "Baccalà alla Luciana" gebruik, terwyl in Spanje dit in "Fideuà" of "Paella" ingesluit word. Die vis het ook 'n rol in die plaaslike mytologie, waar dit as 'n beskermingssymbool teen storme en visvangerstroewe beskou word. In sommige kulturele tradisies word die vlek agter die rugvinnis geïnterpreteer as 'n teken van geluk of voorspoed.

Die mens se verhouding tot die silwerkleurige pagel is grotendeels positief, met 'n sterke kultuur- en ekonomiese band. Die vis is 'n belangrike deel van die voedselbasis in die Middellandse See-regio en word gesien as 'n gesonde, natuurlike bron van proteïne. In plaaslike gemeenskappe word die vis gepraais vir sy smaak en nutriënte. Die vissery is 'n tradisie wat deur generations geërf is, en die kennis van die vis se gedrag en leefwyse word mondeling oorgeërf. In sommige lande word die vis ook geëerd in visfestivalle, waar vissers 'n konkurs hou om die grootste of beste vis te vind. Die mens se interaksie met die vis is dus nie net ekonomies nie, maar ook kultureel en sosiaal. Daar is ook 'n groeiende bewustheid oor duurzame vissery, en vissers word aangemoedig om groter visse te laat gaan en die gebruik van nie-natúrlike vangmetodes te verminder. In sommige gebiede word die vis ook in viskweekprojekte bestudeer, hoewel geen kommersele kweek op grootskaal plaasvind nie.

Die silwerkleurige pagel is een van die weinige vissoorte wat 'n duidelike donker vlek agter die rugvinnis het, wat uniek is in die familie Sparidae. Die vlek is nie 'n merk of patroon nie, maar 'n natuurlike pigmentdatum wat altyd teenwoordig is. Die vis kan 'n diepte van tot 300 meter bereik, hoewel dit uitsluitend in die 50–200 meter bereik voorkom. 'n Interessante feit is dat die silwerkleurige pagel geen vinnisvergaring het nie – die vinnis is nie groeiend nie, maar vaste strukture. Die soort is ook een van die weinige visse wat in die Kaspiese See voorkom, wat 'n unieke geografiese uitbreiding is. Die vis is ook 'n uitstekende swimmer in die diepwater, en kan 'n snelheid van tot 3 km/u bereik, wat hoogs effektief is vir jag en vlucht. In sommige gebiede word die vis ook geïdentifiseer as 'n 'natuurlike bio-indicator' vir die gesondheid van die diepwater-ekosisteem, aangesien hy sensitief is vir veranderinge in temperatuur en oksigen. Die vleis is ook 'n goeie bron van omega-3-vetvloeistowwe, wat die gesondheid van die hart bevorder.